KIPÇAK TÜRKÇESİ I

VII. Yarıyıl 3 Kredi

 

Kıpçak kelimesi ve Kıpçak Türkleri. Bu şivenin Türk dili tarihi ve Türk şiveleri içindeki yeri. Altunordu ve Memlûk Kıpçak Türkçesi’yle yazılmış eserler ve bunlar üzerinde yapılmış çalışmaların tanıtılması. Kıpçak Türkçesi’nin özet gramerinin verilmesi. Başta Codex Cumanicus, Gülistan tercümesi (Seyf-i Sarayî), İrşâdü'l-Mülûk ve's-Selâtîn, Baytaratü'l-Vâzıh ve Münyetü'l Guzat olmak üzere Kıpçak Türkçesi metinlerinin çevriyazımı ve bugünkü Türkiye Türkçesi’ne aktarılması. Bunlardaki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

Kaynaklar:

Ahmet Caferoğlu, Türk Dili Tarihi I-II, 3. baskı, İstanbul 1984.

Janos Eckmann, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar, hzl. Osman Fikri Sertkaya, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996.

Ali Şir Nevayî. Muhâkemetü’l-Lügateyn, hzl. Sema Barutçu-Özönder, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996.

Ahmet Bican Ercilasun, Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi, Akçağ yay., Ankara 2004.

Ali Fehmi Karamanlıoğlu, Seyf-i Sarâyî, Gülistan Tercümesi, TDK. Yay., Ankara 1989.

Ali Fehmi Karamanlıoğlu, Kıpçak Türkçesi Grameri, TDK. Yay., Ankara 1994.

 

 

 

ÇAĞATAY TÜRKÇESİ I

VII. Yarıyıl 3 Kredi

                Çağatay Türkçesi dönemlere ayrılarak, her dönemin eserleri ve bu eserlerin dil özellikleri tanıtılmaktadır. Eserlerden seçilen örnek metinler üzerinden dönem Türkçesinin fonetik, morfolojik, leksikolojik özellikleri öğretilmektedir. Metinler Türkiye Türkçesine aktarılarak kültür tarihi açısından incelenmektedir.

Kaynaklar:

Janos Eckmann, Çağatayca El Kitabı, çev. Günay Karaağaç, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, İstanbul 1988.

Ahmet Caferoğlu, Türk Dili Tarihi I-II, 3. baskı, İstanbul 1984.

Janos Eckmann, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar, hzl. Osman Fikri Sertkaya, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996.

Ali Şir Nevayî. Muhâkemetü’l-Lügateyn, hzl. Sema Barutçu-Özönder, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996.

 

 

ESKİ TÜRK EDEBİYATI V

VII. Yarıyıl 2 Kredi

XVII. Yüzyılda genel durum;

Çağatay sahası. Azeri sahası. Osmanlı sahası. Üsluplar: Sebk-i Hindi, Hikemi Şiir, Nef’i, hayatı, eserleri ve şiirlerinden örnek metin çözümlemeleri. Naili, hayatı, eserleri ve şiirlerinden örnek metin çözümlemeleri. Nabi, hayatı, eserleri ve şiirlerinden örnek metin çözümlemeleri. Dönemin diğer önemli şairleri ve mesneviler.

Kaynaklar:

 Büyük Türk Klasikleri, 18. yy. maddesi

 Haluk İpekten, Şeyh Galib, Hayatı, Sanatı, Eserleri

 Hasibe Mazıoğlu, Nedim

 Hasibe Mazıoğlu, Nedim ‘in Divan Şiirine Getirdiği Yenilik

 Hüseyin Ayhan, Orhan Okay, Şeyh Galibin Hüsn ü Aşk Mesnevisi

 Mine Mengi, Eski Türk Edebiyatı Tarihi

 Nihat Sami Banarlı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi

Tunca Kortantamer, Eski Türk Edebiyatı, Makaleler, ‘‘Nedim‘in Şiirlerinde İstanbul Hayatından Seçmeler”

 

YENİ TÜRK EDEBİYATI V

VII. Yarıyıl 2 Kredi

                Cumhuriyet dönemi siyasal ve kültürel olayları; Türkçülük Turancılık Hareketi ve Hüseyin Nihal Atsız, I. Yeni (Garip Hareketi) Orhan Veli, Oktay Rıfat, Melih Cevdet ve Garip Bildirisi; Beş Hececiler ve Faruk Nafiz Çamlıbel; II. Yeni Hareketi bağımsız Şairler ve Toplumcuların şiirlerinin incelenmesi.

Kaynaklar:

Aktaş, Şerif, Yenileşme Dönemi Türk Şiiri ve Antolojisi

Oktay, Ahmet, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

Alangu, Tahir, Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman I, II, III

Kaplan, Mehmet, Cumhuriyet Devri Türk Şiiri

 

TÜRK HALK EDEBİYATI V

                Masal kavramı ve özellikleri. Masallarda görülen motifler. Masalın diğer türlerle ilişkisi, Fıkra kavramı ve genel özellikleri. Fıkranın diğer türlerle ilişkisi. Tekerleme tanımı, özellikleri ve örnekleri;

Atasözleri tanımı, özellikleri ve örnekleri, Deyimler tanımı, özellikleri ve örnekleri. Halk Tiyatrosu, Ortaoyunu, Karagöz, Meddahlık ve Kukla.

 Kaynaklar:

Güzel, Abdurrahman -Torun, Ali , Türk Halk Edebiyatı El Kitabı,

Sakaoğlu, Saim, Türk Gölge Oyunu Karagöz

Sakaoğlu, Saim, Türk Fıkraları ve Nasreddin Hoca

Yıldırım, Dursun, Türk Edebiyatında Bektaşi Tipine Bağlı Fıkralar

 

KARŞILAŞTIRMALI TÜRK LEHÇELERİ

VII. Yarıyıl 2 Kredi

Derste seçilen lehçeyi konuşan Türk boyunun tarihi, lehçenin konuşulduğu Cumhuriyet, varsa diğer bölgelerin tanıtılması; edebî  şahsiyetler ve eserler hakkında kısa bilgiler verilecektir. Lehçenin belli başlı ses ve şekil bilgisi özellikleri, seçilmiş metinler (şiir, hikâye, roman, makale, masal, fıkra ve vb. ) üzerinde okuma, transkripsiyon, aktarma, ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları. Günlük konuşma ve pratik yapılacaktır.

Kaynaklar:

Volkan Coşkun, Özbek Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2000.

M. Fatih Kirişçioğlu, Saha (Yakut) Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1994.

Nevzat Özkan, Gagavuz Türkçesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996.

Rıdvan Öztürk, Uygur ve Özbek Türkçelerinde Fiil, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1997.

Rıdvan Öztürk, Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1994.

Mustafa Öner, Bugünkü Kıpçak Türkçesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1998.

Emine Gürsoy-Naskali, Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1997.

 

TÜRK DİLİNİN BUGÜNKÜ PROBLEMLERİ

VII. Yarıyıl 2 Kredi

                Türk dili Türk milletinin varlığıdır, gururudur; bugünü ve geleceğidir. Türkiye Türkçesi’nde özleştirme gayretlerinin  bugünkü neslin dilinde ortaya çıkarttığı anlaşma problemleri. Eğitim dili  ve dil  eğitiminin bu günkü dilimizde doğurduğu eksiklik ve aksaklıklar. Yabancı dillerin doğrudan veya tercümeler vasıtasıyla dilimizde meydana getirdiği tahribat. Yabancı kelimelere Türkçe karşılık olarak teklif edilen kelimeler. Türkiye Türkçesi’nin yabancı  kelimeler “boyunduruğundan” kurtarılması, yayın organlarının TDK “İmlâ Kılavuzu”na  uyması ve dilin üslûp güzelliği meselesinin incelenmesi.

Kaynaklar:

Türk Gramerinin Sorunları Toplantısı, (22–23 1993) Atatürk Kültür, dil ve tarih yüksek kurumu Türk Dil Kurumu yayınları: 600, Ankara 1995. 

 

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ

VII. Yarıyıl 2 Kredi

                Cumhuriyetin  kurulması  için  yapılan  hazırlıklar, saltanatın  kaldırılması, cumhuriyetin  ilanı, cumhuriyete  yönelik  tehditler, milliyetçilik, Atatürk’ün  tarih  ve  dil  anlayışı, Atatürk’e  göre  Türk  milli  eğitiminin  esasları, Atatürk’ün  millet  ve  kültür  anlayışı, lâiklik, halifelik  ve  halifeliğin  kaldırılması, tekke  ve  zaviyelerin  kaldırılması, Atatürk  ve  din, halkçılık, sosyal  alandaki  inkılâplar, devletçilik, iktisadi  alandaki  inkılâplar, (İzmir  İktisat  Kongresi  ve  kararları) inkılâpçılık, hukuki alanda  yapılan  inkılâplar, anayasa  hareketler, inkılâpçılık, dış  politika, Mustafa  Kemal  Atatürk’ün  dış  politika  esasları, Lozan’ın  bıraktığı  meselelerin  çözümü, milletlerarası birlikler, Milletler  Cemiyeti’nin  kuruluşu, Balkan  Antantı, Sadabat  Paktı, I. Dünya  Savaşı  öncesinde,  Türkiye  Avrupa  münasebetleri, II. Dünya  Savaşı  sonrası  Türkiye Kıbrıs  meselesi  ve  Türk -Yunan  ilişkileri, Türkiye’ye  yönelik  tehditler, Atatürk  ilke  ve  inkılâplarına  yönelik  tehditler, üniter  devlet  yapısına  yönelik  tehditler.

Kaynaklar:

Mahmut Esat Bozkurt, Recep Peker, Yusuf Kemal Tengirşenk, (haz. Oktay Aslanapa) 1933 yılında İstanbul Üniv. Başlayan ilk İnkılâp Tarihi Ders Notları, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı yay. İstanbul 1997. 

Ö. Kürkçüoğlu, G. Bozkurt, İ. Güneş, E. Taşdemirci, N. Çağan, M. Ergun, N. Genç, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I–2 Atatürk İnkılâpları, Yükseköğretim Kurulu yayınları, Ankara 1997.